Prijapizam je iznenadna, neprovocirana, neželjena bolna erekcija koja traje duže od nekoliko sati. Razlog erekcije je punjenje kavernoznih tela (isto kao i u normalnoj erekciji), ali postoji prepreka u protoku krvi u venskom sistemu ili promene na arterijama, pa ne dolazi do pražnjenja kavernoznih tela. To je akutno oboljenje koje zahteva hitnu urološku intervenciju.
Uzrok nastanka
- leukemije,
- anemije srpastih ćelija,
- prilikom uzimanja različitih lekova, uz bolesti perifernog i centralnog nervnog sistema,
- povrede kičme, lokalni, mehanički uzroci - upale, povrede, sarkom penisa ili sekundarne metastaze udaljenih tumora.
U kategoriji lekova dva su glavna krivca:
- prvi - injekcije koje se daju u penis u svrhu lečenja određenih oblika impotencije ponekad uzrokuju prijapizam, ali ovo se obično dogodi kad muškarac na svoju ruku odluči povećati dozu leka u injekciji;
- drugi - neki psihijatrijski lekovi, kao npr. antidepresivi ponekad uzrokuju prijapizam, a mehanizam kojim to rade je nepoznat.
Prijapizam je rezultat onemogućenog venskog odvoda iz penisa, bez obzira na uzrok. Povećana količina krvi koja je ušla u penis ne može izaći. Kako u penisu postoji vrlo malo mesta za cirkulaciju krvi, nakon određenog vremena stajanja, krv stvara kisela jedinjenja i gubi kiseonik. Bez kisieonika se crvena krvna zrnca ukoče i gube sposobnost "guranja" i izlaska iz penisa.
Klinička slika
Javlja se tvrda erekcija koja je ograničena na kavernozna tela penisa, dok su glavić i kavernozna tela mokraćne cevi mekani. Jedan do dva sata kasnije javljaju se u penisu bolovi, bolna erekcija može trajati različito, čak i po nekoliko nedelja ako se ne primeni odgovarajuće lečenje. Ako to stanje traje duže vreme, nastaju vezivne promene i gubitak elastičnosti, što uzrokuje nemogućnost erekcije i impotenciju kao kasnu posledicu.
Lečenje
Hitno se izvrši punkcija kavernoznih tela i isprazni krv iz njih.
Operacioni zahvati: spajanje vene safene sa kavernoznim telima penisa (Grayhackova operacija), obostrana punkcija (ubadanje iglom s obe strane penisa) po Winteru danas se smatra najboljom metodom u lečenju prijapizma. Tim se postupkom odvodi krvni zastoj iz kavernoznih tela penisa. Punkcijom se brzo otklanjaju bolne erekcije. Ako je punkcija učinjena ubrzo posle pojave prijapizma, očuvana je sposobnost erekcije i nema impotencije.
Konzervativno lečenje: sedativi, analgetici, spinalna blokada, lekovi protiv zgrušavanja krvi i lokalno ispiranje sunđerastih tela heparinom može kod nekih bolesnika rešiti bolnu erekciju, ali često ostaje impotencija. Prijapizam nastao zbog anemije srpastih ćelija obično se leči transfuzijom krvi.
