Učestalost
Po učestalosti svih malignih tumora karcinom jajnika se nalazi na petom mestu, dok je u ukupnoj smrtnosti žena od raka polnih organa rak jajnika na prvom mestu. To se objašnjava kasnijim otkrivanjem zbog nespecifičnih simptoma i brzo širenje malignih ćelija po telu tako da se bolest uglavnom otkriva u uznapredovaloj fazi. Poznato je da se učestalost raka jajnika povećava s godinama žene (najveći broj slučajeva je u životnom dobu od 55 do 75 godina). Rak dojke, jajnika ili materice u porodici upućuju na povećan rizik. Rizik je veći kod žena koje nisu rađale, koje su kasno rađale i kod onih sa kasnijom menopauzom. Trudnoće i uzimanje oralnih kontraceptiva štite jajnike i smanjuju rizik od pojave raka.
Uzrok nastanka
Uzrok nastanka je nepoznat. Od faktora koji imaju uticaj na nastanak ovog oboljenja važni su: životno doba, porodična anamneza (pojava raka u porodici), reproduktivna funkcija žene, faktori okoline.
Klinička slika
Tumori jajnika i u uznapredovalom stadijumu obično ne prave smetnje ili su one sasvim neznatne. Žena se uglavnom javlja zbog nespecificnih tegoba kao sto su:
- bol u donjem delu trbuha
- smetnje u probavi i ishrani
- nadutost trbuha
- smetnje u mokrenju
- opstipacija (zatvor)
- slabost, anemija, gubitak apetita.
Nekad se žene javljaju lekaru zbog povećanja trbuha ili same napipaju tumorsku masu. Može se otkriti i prilikom rutinskog vaginalnog pregleda. Menstrualne tegobe nisu karakteristične za ovo oboljenje, mada pojava krvarenja pre puberteta kao i u postmenopauzi može biti znak eventualnog tumora jajnika koji proizvodi hormone.
Tumor se često nalazi u oba jajnika, a može da se proširi na okolne organe (mokraćnu bešiku, matericu, debelo crevo), a putem limfe i krvi u udaljene organe.
Dijagnoza
Nakon detaljno uzete anamneze za postavljanje dijagnoze se koriste vaginalni pregled, vaginalni i transvaginalni ultra zvuk, kolor dopler, kompjuterizovana tomografija (CT), kao i tumorski markeri, a za postavljanje konačne dijagnoze i za određivanje tipa tumora i proširenosti bolesti potrebno je otvaranje trbušne duplje i uzimanje uzorka tkiva za analizu.
Lečenje
Hirurška, hemoterapija i zračenje su opšte poznate metode lečenja malignih bolesti. Tako je i u ovom slučaju, izbor metode zavisi od stadijuma bolesti, godina bolesnice, od toga da li je rađala ili ne. Hirurško odstranjivanje materice, jajovoda i jajnika kao i tumorskih masa primenjuje se kod svih bolesnica osim u početnim stadijumima tumora koji sporo rastu kod žena koje još žele da rađaju. Tada se odstranjuje samo zahvaćeni jajnik.
Prevencija
Rano otkrivanje raka je najbitnije u lečenju, jer su povoljni rezultati lečenja najbolji u ranim stadijumima bolesti. Redovni ginekološki pregledi su jedan od načina prevencije. U smislu sprečavanja pojave karcinoma ženama se može preporučiti uzimanje oralnih kontraceptiva.
Zakažite pregled kod ginekologa:
