Infekcije creva koje izaziva Escherichia coli se nazivaju kolienteritisi. Kolienteritisi su akutna infektivna oboljenja koja se javljaju kod odojčadi, a odlikuju se enteritičnim sindromom, toksikozom, hidroelektrolitnim poremećajem i visokim letalitetom.
Uzrok nastanka
Escherichia coli je vrsta bakterije iz roda Escherichia i porodice Enterobacteriaceae i široko je rasprostranjena u prirodi. Ubraja se u grupu tzv. koliformnih bakterija tj. bakterija koje se redovno ili veoma često nalaze u ljudskoj stolici i koje pri sanitarnim pregledima vode za piće i namirnica služe kao indikatori fekalne kontaminacije.
E.coli je aerobna i fakultativno anaerobna bakterija. Pripada prilično otpornim bakterijama: mesecima može živeti u vodi i zemlji, a dugo na raznim predmetima. U različitim vrstama hrane i namirnica lako se i brzo razmnožava.
Smatra se da postoje najmanje četiri različite grupe patogenih sojeva E.coli koje prouzrokuju intestinalne infekcije.
E.coli je aerobna i fakultativno anaerobna bakterija. Pripada prilično otpornim bakterijama: mesecima može živeti u vodi i zemlji, a dugo na raznim predmetima. U različitim vrstama hrane i namirnica lako se i brzo razmnožava.
Smatra se da postoje najmanje četiri različite grupe patogenih sojeva E.coli koje prouzrokuju intestinalne infekcije.
- Enterotksične E.coli – kolonizuju gornje partije tankog creva bez penetracije crevne sluzokože i nisu invazivni. Izlučuju enterotoksine koji prouzrokuju gubitak tečnosti i elektrolita iz intestinalnih ćelija.
- Enteroinvazivne E.coli – dizenteriformni sindrom. Ne produkuju enterotoksine, već penetriraju u epitelne ćelije sluzokože kolona i u njima se razmnožavaju. Infekcija se odlikuje tipičnim dizenteričnim, krvavo-sluzavim stolicama.
- Enteropatogene E.coli - ovi sojevi izazivaju akutni gastroenteritis kod odojčadi i male dece. Sojevi nisu invazivni, mada prouzrokuju patološkohistološke promene crevnog epitela. Mehanizam patogenog dejstva nije dovoljno poznat.
- Enterohemoragične E.coli – ovi sojevi su odgovorni za sindrom opisan kao hemoragični kolitis nastao usled alimentarne intoksikacije. Sojevi nisu invazivni, ali produkuju velike količine citotoksina (verotoksin) sličnog šigela-toksinu, koji oštećuju intestinalne ćelije i dovodi do njihove nekroze.
- Enteroadherentne E.coli – najčešći su uzročnici dijareje putnuika, ali su mehanizmi patogensoti i faktori virulencije ovih sojeva još predmet istraživanja.
Infekcija E.coli može nastati na dva načina egzogeno i endogeno.
Kod egzogenog nastanka infekcije ulazna vrata su usta i sluzokoža tankog creva. Kod kliconoštva kao i kod lečenja zbog neke druge infekcije dolazi do poremećaja normalne crevne flore, bujanja rezistentnih sojeva E.coli te nastaje endogena infekcija.
Kod egzogenog nastanka infekcije ulazna vrata su usta i sluzokoža tankog creva. Kod kliconoštva kao i kod lečenja zbog neke druge infekcije dolazi do poremećaja normalne crevne flore, bujanja rezistentnih sojeva E.coli te nastaje endogena infekcija.
Klinička slika
Prosečno se inkubacija kreće od 4-5 dana, mada može da oscilira između 3 i 15 dana.
Bolest obično počinje naglo, povišenom telesnom temperaturom, povraćanjem, bolovima u trbuhu, uznemirenošću kao i učestalim prolivastim stolicama. Međutim, može da počne i postepeno sa slabim apetitom, neraspoloženjem i mršavljenjem. Stolice su tečne, žute ili žuto-zelenkaste sa primesama sluzi ili krvi. Imaju neprijatan miris. Deca su obično bleda, sa znacima dehidromineralizacije (smanjen turgor i elastičnost kože).
Bolest se obično završava posle 1-2 nedelje.
Prema stepenu ispoljenosti kliničke slike kod obolelih se razlikuju:
Bolest obično počinje naglo, povišenom telesnom temperaturom, povraćanjem, bolovima u trbuhu, uznemirenošću kao i učestalim prolivastim stolicama. Međutim, može da počne i postepeno sa slabim apetitom, neraspoloženjem i mršavljenjem. Stolice su tečne, žute ili žuto-zelenkaste sa primesama sluzi ili krvi. Imaju neprijatan miris. Deca su obično bleda, sa znacima dehidromineralizacije (smanjen turgor i elastičnost kože).
Bolest se obično završava posle 1-2 nedelje.
Prema stepenu ispoljenosti kliničke slike kod obolelih se razlikuju:
- laki
- srednje teški
- teški
- septični
- dizenteriformni oblik
Laki oblik se odlikuje normalnom ili lako povišenom telesnom temperaturom i relativno dobrim opštim stanjem. Stoice su tečne a njihov broj se kreće od 3-5 za 24 sata.
Srednje teški oblik počinje naglo sa povišenom telesnom temperaturom, izraženim meteorizmom. Stolice su tečne, a njihov broj se kreće od 10 do 12 dnevno, sa povraćanjem i ispoljenim znacima intoksikacije.
Teški oblik se javlja kod odojčadi koja su na veštačkoj ishrani ili imaju neku pridruženu infekciju. Početak je nagao sa povišenom telesnom temperaturom čija se vrednost kreće od 38-39°C. Povraćanja su česta, 10-15 puta dnevno. Stolice su tečne, žute ili žuto-zelenkaste. Kardiovaskularni sistem je teško narušen pa se registruju: tahikardija (ubrzan rad srca), hipotenzija (snižen krvni pritisak), tihi srčani tonovi i slabo punjen puls. Bolest se odlikuje izražeom toksikozom (dehidromineralizacija, hipotenzija, oligurija do anurije, šok) sa toksičnom encefalopatijom (uznemirenost, konvulzije, poremećaj svesti). Ekstremiteti su hladni, a prsti cijanotični.
Septični oblik se odlikuje septičnim temperaturama, intezivnim preznojavanjem, znacima intoksikacije, popuštanjem kardiovaskularnog sistema, gubitkom telesne mase, pojavom hemoragične ospe, hepato-splenomegalijom (uvećane jetra i slezina). Obaj oblik se često završava letalno.
Dizenteriformni oblik se odlikuje pojavom krvavo sluzavih stolica.
Srednje teški oblik počinje naglo sa povišenom telesnom temperaturom, izraženim meteorizmom. Stolice su tečne, a njihov broj se kreće od 10 do 12 dnevno, sa povraćanjem i ispoljenim znacima intoksikacije.
Teški oblik se javlja kod odojčadi koja su na veštačkoj ishrani ili imaju neku pridruženu infekciju. Početak je nagao sa povišenom telesnom temperaturom čija se vrednost kreće od 38-39°C. Povraćanja su česta, 10-15 puta dnevno. Stolice su tečne, žute ili žuto-zelenkaste. Kardiovaskularni sistem je teško narušen pa se registruju: tahikardija (ubrzan rad srca), hipotenzija (snižen krvni pritisak), tihi srčani tonovi i slabo punjen puls. Bolest se odlikuje izražeom toksikozom (dehidromineralizacija, hipotenzija, oligurija do anurije, šok) sa toksičnom encefalopatijom (uznemirenost, konvulzije, poremećaj svesti). Ekstremiteti su hladni, a prsti cijanotični.
Septični oblik se odlikuje septičnim temperaturama, intezivnim preznojavanjem, znacima intoksikacije, popuštanjem kardiovaskularnog sistema, gubitkom telesne mase, pojavom hemoragične ospe, hepato-splenomegalijom (uvećane jetra i slezina). Obaj oblik se često završava letalno.
Dizenteriformni oblik se odlikuje pojavom krvavo sluzavih stolica.
Dijagnoza
Postavlja se na osnovu epidemioloških podataka, kliničke slike i etiološke potvrde. Etiološka dijagnoza je moguća na osnovu direktnog dokazivanja uzročnika (koprokultura, bris predmeta iz okruženja) i indirektna (serološka).
Lečenje
Lečenje je složeno i sprovodi se dijetskim režimom, rehidromineralizacijom i etiološkom terapijom. Dijetetski režim se sastoji od unosa majčinog ili drugog mleka u zavisnosti od uzrasta, koriste se i supa od povrća, pire od šargarepe, pečena jabuka i dr. U etiološkoj terapiji se koriste garamicin, amikacin, neomicin, ampicilin, hloramfenikol i sulfonamidi.
